စိုးစံထိုက္
ပံု 004 - ပံုစာ ထည့္ရန္
ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္း မၿငိမ္မသက္မႈမ်ားသည္ ကမန္တိုင္းရင္းသားတို႔၏
ဓေလ့ထံုးစံမ်ားအေပၚ သက္ေရာက္မႈ ႀကီးမားလွသည္။
ဤအေျခအေနတြင္ ေနထိုင္ေရး ပိုမို လံုၿခဳံေသာ ရန္ကုန္သို႔ ေျပာင္းေရႊ႕မႈ
မ်ားျပားလာရာ ေနရာသစ္သည္ ကမန္ တိုင္းရင္းသားတို႔အတြက္ ေနထိုင္ရ ခက္ခဲသည့္ ေဒသတစ္ခု
ျဖစ္လာသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ရန္ကုန္သည္ ကမန္တို႔
ေနထိုင္ခဲ့သည့္ ေနရာထက္ ဘဝလံုၿခဳံေရး ပိုမို ေကာင္းမြန္သည့္ ေဒသတစ္ခု ျဖစ္ေနသည္။
ေနရပ္ရင္း ရခုိင္ျပည္နယ္တြင္မူ ပဋိပကၡတို႔ေၾကာင့္ ဓေလ့ထံုးစံတို႔ ႀကီးႀကီးမားမား သက္ေရာက္ေၾကာင္း ထင္ထင္ရွားရွား ေတြ႔ျမင္ေနရသည္။ ျမန္မာႏွစ္သစ္ကူးကာလ ေရာက္ျပီဆိုလွ်င္ ရခိုင္ျပည္နယ္ စစ္ေတြ ျမိဳ႕အတြင္း ကမန္တိုင္းရင္းသားမ်ား ေနထိုင္ေသာ သကၠယ္ျပင္္၊ ရြာမ၊ သဂၤနက္၊ သာယာကုန္း ေက်းရြာမ်ားတြင္ ကမန္ သၾကၤန္ပဲြ က်င္းပေလ့ရွိခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ယခုႏွစ္တြင္မူ ထိုသို႔ မဟုတ္ေတာ့ေပ။
"အရင္ႏွစ္ေတြကေတာ့ ကမန္ရြာေတြမွာ ႏွစ္တိုင္း သၾကၤန္ပြဲေတာ္ က်ပါတယ္။ ေဘးပတ္၀န္းက်င္မွာ ရွိတဲ့ ရခိုင္ရြာေတြ ျဖစ္တဲ့ ၾကက္ကိုင္းတန္ေက်းရြာ၊ ကံေကာ္ကၽြန္းေက်းရႊာတို႔က လာလည္ျပီး ေပ်ာ္ရြင္စြာ ေရေလာင္းၾကပါတယ္" ဟု သကၠယ္ျပင္ ေက်းရြာတြင္ ေနထိုင္သူ မခင္မ်ိဳးညြန္႔က ေျပာသည္။
ကမန္တို႔သည္ ရခိုင္မ်ိဳးႏြယ္စု ၇ ခုတြင္ ပါဝင္ျပီး စစ္ေတြ၊ ေက်ာက္ျဖဴ၊ ရမ္းျဗဲ၊ မာန္ေအာင္၊ သံတြဲ အစရွိေသာ ျမိဳ႕နယ္မ်ားတြင္ ေနထိုင္ၾကသည္။
ကမန္တိုင္းရင္းသားအမ်ားစုသည္ အစၥလာမ္ ဘာသာကိုးကြယ္သူမ်ား ျဖစ္ေသာ္လည္း ရိုးရာယဥ္ေက်းမူ အစဥ္အလာ အရ သၾကၤန္ပြဲေတာ္ကို ႏွစ္စဥ္ က်င္းပေလ့ ရွိသည္။
ပံု 005 - ပံုစာ ထည့္ရန္
ရခိုင္တိုင္းရင္းသား အမ်ားအျပားရိွသည့္ ရန္ကုန္တြင္ ရခုိင္သႀကၤန္ ႏွစ္စဥ္ ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ္လည္း ယခုႏွစ္တြင္မူ ေနရပ္ရင္း တုိက္ပဲြျဖစ္ေနသည့္ အေျခအေနေၾကာင့္ သႀကၤန္အစီအစဥ္ကို ေလွ်ာ့ခ်ခဲ့သည္။
သို႔ေသာ္လည္း ရန္ကုန္ေရာက္ အငယ္စား ကမန္အသိုင္းအဝန္းကမူ သႀကၤန္ပဲြက်င္းပခဲ့သည္။ က်င္းပရသည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ားထဲတြင္ မ်ဳိးဆက္သစ္တို႔အတြက္ ရည္ရြယ္ခ်က္ ပါဝင္သည္ဟု ယခင္လက ရန္ကုန္တိုင္းေဒသၾကီး ေမွာ္ဘီျမိဳ႕နယ္ ေျမာက္ပိုင္း ကမန္လမ္းတြင္ ကမန္မ႑ပ္ ဦးေဆာင္ခဲ့သူ တစ္ဦးျဖစ္သည့္ ေဒၚ၀ိုင္း၀ိုင္းရီက ေျပာသည္။
"အခုလို ရခိုင္ျပည္နယ္မွာ မျငိမ္မသက္မူေတြကို ၾကားေတာ့ က်မတို႔ အေနျဖင့္ စိတ္မေကာင္း ျဖစ္ရပါတယ္။ ရခိုင္မွာ သၾကၤန္ဆိုတာက ႏွစ္တိုင္းလုပ္ေနၾကတာပါ။ ဒီႏွစ္ ရန္ကုန္မွာ ကမန္သၾကၤန္ လုပ္ျဖစ္တယ္ ဆိုတာလည္း ရန္ကုန္ေရာက္ေနတဲ့ ကမန္လူငယ္ေတြကို ရိုးရာ ဓေလ့ေတြ သိေစခ်င္ပါတယ္" ဟု ကမန္တိုင္းရင္းသူ ေဒၚ၀ိုင္း၀ိုင္းရီက ေျပာသည္။
ေဒၚဝိုင္းဝုိင္းရီတို႔ မ႑ပ္တြင္ ရန္ကုန္ေရာက္ ကမန္တိုင္းရင္းသားက လာေရာက္လည္ပတ္ ေရကစားေနၾကသည္ကို ေတြ႔ရသည္။ စတုဒီသာ အျဖစ္ ေန႔လယ္စာကို သရက္သီးသုပ္၊ ငါးငရုတ္သီးခ်က္၊ ငါးေျခာက္ေၾကာ္၊ ငရုတ္သီးေၾကာ္မ်ား ျဖင့္ ေကြ်းေမြးဧည့္ခံသည္။
သံခ်ပ္
ေဒၚ၀ိုင္း၀ိုင္းရီက ရခိုင္ျပည္နယ္ ရမ္းျဗဲ ျမိဳ႕နယ္ဇာတိျဖစ္ျပီး ရိုးရာ သၾကၤန္ပြဲေတာ္ ဓေလ့ကို မေမာတမ္း ေျပာျပႏိုင္သူလည္း ျဖစ္သည္။
ေနရပ္ရင္းတြင္ ဓနိကာ မ႑ပ္မ်ားရိွ ေလာင္းေလွမ်ားအတြင္း ေရျဖည့္ကာ လူပ်ိဳ၊ အပ်ိဳ
တို႔က ေလွတဘက္စီမွ ေနၿပီး ေရပက္ၾကသည္။
ကာလသားမ်ားက မိမိတို႕ သေဘာက် ႏွစ္သက္ေသာ မိန္းခေလးကို ခြင့္ေတာင္းျပီး ေရေလာင္းကာ ခ်စ္ေရးဆိုေလ့ရွိသည္။
ကာလသားမ်ားက မိမိတို႕ သေဘာက် ႏွစ္သက္ေသာ မိန္းခေလးကို ခြင့္ေတာင္းျပီး ေရေလာင္းကာ ခ်စ္ေရးဆိုေလ့ရွိသည္။
မိမိတို႕ ေက်းရြာမွ အပ်ိဴမိန္းကေလးကို တျခားေက်းရြာမွ လူပ်ိဳ ကာလသားက ေရေလာင္းမည္ ဆိုလွ်င္ သီးျခား ခြင့္ျပဳခ်က္ေတာင္းရေၾကာင္း သိရသည္။
ထိုသို႔ ေရေလာင္းေနစဥ္ ေရဖလားလြတ္က်ပါက သတ္မွတ္ထားေသာ ေလ်ာ္ေၾကးေငြ ေပးရေလ့ရွိသည္။ ေလ်ာ္ေၾကးေငြကို စုထားၿပီး သၾကၤန္ပြဲ ေနာက္ပိုင္း ထမင္းခ်က္စားေလ့ ရွိသည္။
မိဘတို႔ကလည္း ေရကစားမ႑ပ္သို႔ လာျပီး ေစာင့္ၾကည္ေလ့လာကာ မိမိတ႔ို သားက မည္သူ႔သမီးကို သေဘာက် မက် အကဲျဖတ္ၾကသည္။ သၾကၤန္ပြဲေတာ္ က်ျပီး မ်ားမၾကာမီ မဂၤလာေဆာင္ မ်ားလည္း ဆက္တိုက္ဆိုသလို ျပဳလုပ္ က်င္းပေလ့ရွိသည္။
သၾကၤန္ အေၾကာင္း ဆိုလွ်င္ သံခ်ပ္က႑ကို မပါမျဖစ္ ေျပာရမည္ ျဖစ္သည္။
ရခိုင္ျပည္နယ္ ရမ္းျဗဲ ဇာတိ၊ အၿငိမ္းစား ေက်ာင္းဆရာ၊ အသက္ ၆၇ ႏွစ္ အရြယ္ ဦးတင္ေအးသည္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ ရခိုင္ ေဒသ ပဋိပကၡအၿပီး ရန္ကုန္သို႔ ေရႊ႕ေျပာင္းလာသူျဖစ္ၿပီး မၾကာေသးမီက သူႏွင့္ ေတြ႔ဆံုစဥ္ သေရာ္ျခင္းထက္ စည္းလံုးညီညြတ္ေရး၊ ေဖ်ာ္ေျဖေရးကို ပိုမို ရည္ရြယ္သည့္ သံခ်ပ္ေတးကဗ်ာတပုဒ္ကို ရြတ္ဆိုျပခဲ့သည္။
"ေလးေလး … ေမာင္တို႔ … ေမာင္တို႔…
ျမန္မာရိုးရာ ခါသၾကၤန္
ေရာက္ရွိလာျပန္ ေပ်ာ္ရန္အသင့္။
ရခိုင္မ်ိဳးစု တ႔ိုကမန္
ဆင္ႏြဲ ၾကျပန္ အတာသၾကၤန္ပြဲ။
ဘြက္ၾကီးဆိုတဲ႔ ဒီရြာတြင္
ကမန္ေရသဘင္ ဆင္ယင္ႏြဲၾက…"
ကိုယ္တုိင္ ေရးစပ္ထားေသာ ကမန္ ေရေလာင္းမ႑ပ္ အေၾကာင္း သံခ်ပ္ကို ဦးတင္ေအးက သၾကၤန္မ႑ပ္သို႔ ေရာက္လာသည့္ လူငယ္မ်ားကို ဆိုျပေနျခင္း ျဖစ္သည္။
ဦးတင္ေအးသည္ ရန္ကုန္တိုင္းေဒသၾကီးသို႔ ေရာက္လာေသာ အျခားေသာ ကမန္ တုိင္းရင္းသား အမ်ားအျပားကဲ့သို႔ပင္ ေထာက္ၾကန္႕ ဘြက္ၾကီး ကမန္စုတြင္ ေနထိုင္လ်က္ ရိွသည္။
ကမန္သၾကၤန္ မ႑ပ္
လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာက ရခိုင္ျပည္နယ္ ရမ္းျဗဲျမိဳ႕တြင္ သၾကၤန္ မ႑ပ္မ်ား ရပ္ကြက္အလိုက္ အျပိဳင္အဆိုင္ ျပဳလုပ္က်င္းပေလ့ ရွိျပီး ဘာသာ၊ လူမ်ိဳးခြဲျခားမူ မရွိဘဲ လွပ်ိဳျဖဴမ်ားက ဆင္တူ၀တ္စံုမ်ားကို ၀တ္ဆင္ကာေပ်ာ္ရြင္စြာ ေရကစားေလ့ ရွိၾကေၾကာင္း ရမ္းျဗဲ ျမိဳ႕တြင္ ေမြးဖြားေနထိုင္ခဲ့သူ အသက္ (၆၀) အရြယ္ရွိ ေဒၚသိန္းသိန္းက ေျပာသည္။
ေဒၚသိန္းသိန္းက အသက္(၁၃) ႏွစ္အရြယ္ကတည္းက သၾကၤန္ မ႑ပ္ ၀င္ခဲ႕ေၾကာင္း၊ အရြယ္ ေရာက္လာၿပီး ေနာက္ပိုင္းတြင္ ယခု သူ၏ ခင္ပြန္းသည္ျဖစ္ေနသူက လမ္းထိပ္တြင္ ေစာင့္ျပီး ေရေလာင္းရာမွ ဖူးစာ ဆံုခဲ့ေၾကာင္း ေျပာကာ ရွက္ျပံဳး ျပံဳးလိုက္သည္။
ကမန္သၾကၤန္ မ႑ပ္ကို ရန္ကုန္တြင္ ႏွစ္စဥ္ က်င္းပၾကမည္ ျဖစ္ၿပီး ရခိုင္ျပည္နယ္မွ ရန္ကုန္သို႔ ေျပာင္းေရြ႕ေနထိုင္ ၾကေသာ ကမန္တိုင္ရင္းသားမ်ား အားလံုး ပါ၀င္လာနိုင္ေစရန္ ရည္ရြယ္ေၾကာင္း ကမန္တိုင္းရင္းသား လူမူကြန္ရက္ ဥကၠ႒ ဦးထြန္းေငြက ေျပာသည္။
"သၾကၤန္ပြဲေတာ္ ဆိုတာက ျမန္မာနိုင္ငံမွာ ေနထိုင္ၾကတဲ့ တိုင္းရင္းသား အားလံုး၊ ႏိုင္ငံသား အားလံုးနဲ႔ သက္ဆိုင္တဲ့ပြဲ လို႔ က်ေနာ္တို႔က နားလည္တယ္" ဟု ဦးထြန္းေ၀က ေျပာသည္။
ပံု 006 - ပံုစာ ထည့္ရန္
ယခုႏွစ္မ႑ပ္တြင္ ကမန္တိုင္းရင္းသားတို႔၏ ေလးႏွင့္ျမား အက၊ ျမန္မာရိုးရာ အက အလွ မ်ားျဖင့္ ေဖ်ာ္ေျဖတင္ဆက္ခဲ့ၾကရာ တျခားတိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစုမ်ားကလည္း လာေရာက္ အားေပးခဲ့ၾကသည္ကို ေတြ႔ရသည္။
ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းတြင္ ၂၀၁၈ခုႏွစ္ ႏွစ္ကုန္ပိုင္းမွ စၿပီး တိုက္ပြဲမ်ား ျဖစ္ပြားေနေသာေၾကာင့္ နယ္ေျမ ျငိမ္ခ်မ္းမူ မရွိျဖစ္ေနျပီး ျပည္နယ္ အတြင္း သၾကၤန္ပြဲေတာ္ကို စည္ကားစြာ က်င္းပခဲ႔ျခင္း မရွိေၾကာင္း သိရသည္။ စစ္ေတြ ျမိဳနယ္အတြင္း လံုျခံဳေရး အေျခအေန အရ ယခုႏွစ္သၾကၤန္တြင္ ျမိဳ႕ေတာ္၀န္ မ႑ပ္ ျပဳလုပ္ကာ မက်င္းပေၾကာင္း သိရသည္။
ရခုိင္ရုိးရာ သႀကၤန္ပြဲေတာ္တြင္ နံ႔သာေသြးပြဲႏွင့္ ဘုရား ေရသပၸါယ္ပြဲကုိသာ ရုိးရာမပ်က္ဘဲ က်င္းပသြားခဲ့သည္။
"ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္း သၾကၤန္ မက်သလို ကမန္ရြာေတြမွာလည္း သၾကၤန္မက် ျဖစ္ပါဘူး။ ရခိုင္ျပည္နယ္ အတြင္း နယ္ေျမ ေအးခ်မ္းမူ မရွိေသးလို႔ပါ" ဟု ကမန္အမ်ိဳးသား တိုးတက္ေရးပါတီ ဗဟို အလုပ္အမႈေဆာင္ အဖဲြ႔၀င္ ေဒၚျမင့္သိန္းက ေျပာသည္။
ေဒၚျမင့္သိန္းသည္ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္းသံုးဆယ္ခန္႔က စစ္ေတြၿမိဳ႕ သဂၤနက္ေက်းရြာတြင္ မ႑ပ္၀င္ အမ်ိဳးသမီးျဖစ္သည္။ ထိုစဥ္က သမဝါယမဆိုင္မ်ားတြင္ မ႑ပ္၀င္၀တ္စံုကို ေစ်းႏႈန္းသက္သာစြာ ေရာင္းခ်ေပးသည္ကိုလည္း သူ မွတ္မိေနသည္။
ရခိုင္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားက ကမန္မ႑ပ္မ်ားကို လာေရာက္ ေရကစားၾကျပီး အျပန္အလွန္ အားျဖင့္ ကမန္တို႔ကလည္း ရခုိင္မ႑ပ္မ်ားသို႔ သြားေရာက္ ေရကစားၾကေၾကာင္း ေျပာသည္။
ရုိးရာ အစဥ္အလာမ်ားကို ထိန္းသိမ္းႏိုင္မႈသည္ တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းမႈႏွင့္ မ်ားစြာ သက္ဆိုင္ေနသည္ဟု သူက ဆက္ေျပာသည္။
"(ရခုိင္ေဒသ ပဋိပကၡေတြက) ရခိုင္ရိုးရာေတြ၊ ကမန္ရိုးရာေတြကိုလည္း ထိခိုက္ေစပါတယ္လို႔ ခံစားရပါတယ္။ စစ္ပြဲေတြကို မလိုလားဘူး။ ၿငိမ္းခ်မး္ေစခ်င္တာ။ နယ္ေျမေအးခ်မ္းလို႔ရွိရင္ ကမန္ရိုးရာ၊ ရခိုင္ရိုးရာေတြ နဂို အတိုင္း ပံုေပၚလာမွာပါ" ဟု ေဒၚျမင့္သိန္းက ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ႀကီးစြာျဖင့္ ေျပာလိုက္သည္။ ။
